Mở cửa hàng bán đồ cũ do người trong nước ký gửi hoặc bán lại là hoạt động kinh doanh hợp pháp: bạn đăng ký kinh doanh, có hợp đồng ký gửi hoặc chứng từ thu mua, và bán ra như hàng đã qua sử dụng. Điểm cần biết trước khi nhập hàng là quần áo, giày dép và nhiều loại hàng tiêu dùng đã qua sử dụng nằm trong danh mục cấm nhập khẩu, nên các kiện "đồ si nước ngoài" không có con đường nhập khẩu hợp pháp để bán.
Mô hình đồ cũ đang được nhiều người trẻ chọn vì vốn nhỏ và hợp xu hướng tiêu dùng bền vững. Bài đi theo hành trình mở một cửa hàng đồ cũ: phân biệt nguồn hàng, làm hợp đồng ký gửi, đăng ký, bán hàng và những ranh giới với các ngành khác như cầm đồ.
Hai nguồn hàng, hai số phận pháp lý
Nguồn thứ nhất là đồ cũ trong nước: người dân mang quần áo, túi, giày, đồ gia dụng còn dùng được tới ký gửi hoặc bán cho cửa hàng. Đây là giao dịch dân sự, thương mại thông thường giữa người trong nước. Cửa hàng chỉ cần đăng ký kinh doanh phù hợp, có thoả thuận rõ ràng với người gửi, và bảo đảm món hàng không phải tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp.
Nguồn thứ hai là đồ cũ từ nước ngoài, thường được rao là "hàng si tuyển", "kiện Hàn, kiện Nhật". Theo quy định về hàng hoá cấm nhập khẩu, hàng tiêu dùng đã qua sử dụng, trong đó có hàng dệt may, giày dép, quần áo, không được nhập khẩu vào Việt Nam để kinh doanh. Vì vậy các kiện hàng này hầu hết đi vào bằng con đường nhập lậu. Khi cửa hàng bày bán, cửa hàng đang kinh doanh hàng nhập lậu, với nguy cơ bị tịch thu và xử phạt, và nếu giá trị lớn thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Người bán đồ si lâu năm thường nghĩ đây là chuyện "ai cũng làm". Thực tế các đợt kiểm tra hàng nhập lậu vẫn diễn ra định kỳ và cửa hàng không có chứng từ hợp pháp không có cách nào giải trình. Nếu bạn muốn làm đồ cũ một cách bền vững, hãy xây mô hình trên nguồn hàng trong nước ngay từ đầu.
Giấy tờ của cửa hàng đồ cũ theo từng chặng
Bảng gom các giấy tờ của một cửa hàng ký gửi quy mô nhỏ. Lệ phí và thời hạn giải quyết đăng ký kinh doanh hãy kiểm trên Cổng Dịch vụ công.
| Chặng | Giấy tờ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mở cửa hàng | Đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp với ngành bán lẻ hàng đã qua sử dụng và các ngành liên quan | Cấp xã với hộ kinh doanh; Sở Tài chính với doanh nghiệp |
| Nhận ký gửi | Hợp đồng hoặc phiếu ký gửi có chữ ký hai bên | Ghi mô tả món hàng, giá bán tối thiểu, hoa hồng, thời hạn |
| Thu mua đứt | Giấy mua bán hoặc phiếu thu mua, giấy tờ tuỳ thân người bán với hàng giá trị cao | Thanh toán chuyển khoản khi có thể |
| Bán ra | Hoá đơn hoặc phiếu bán hàng, ghi rõ hàng đã qua sử dụng | Ghi tình trạng, chính sách đổi trả nếu có |
| Trả hàng không bán được | Biên bản trả hàng hoặc ghi nhận trên phiếu ký gửi | Tránh tranh chấp về món hàng bị mất, hỏng |
Hồ sơ ký gửi chính là bằng chứng nguồn gốc của mỗi món đồ trên kệ. Khi bị hỏi một chiếc túi hay một chiếc áo từ đâu ra, bạn chỉ cần chỉ vào phiếu ký gửi tương ứng.
Hợp đồng ký gửi nên có những nội dung gì
Không có mẫu bắt buộc chung cho hợp đồng ký gửi đồ cũ, nhưng một phiếu ký gửi tốt nên có đủ các nội dung sau để tránh tranh chấp:
- Thông tin người gửi: họ tên, số điện thoại, giấy tờ tuỳ thân với món có giá trị cao.
- Mô tả từng món: loại, màu, kích cỡ, tình trạng (vết xước, sờn, thiếu phụ kiện), kèm ảnh chụp lúc nhận.
- Giá bán đề nghị và giá thấp nhất được bán; cửa hàng có được tự giảm giá sau một thời gian không.
- Hoa hồng của cửa hàng hoặc cách chia tiền khi bán được, thời điểm thanh toán cho người gửi.
- Thời hạn ký gửi; hết hạn mà không bán được thì người gửi lấy lại, gia hạn hay chuyển sang quyên góp.
- Trách nhiệm khi món hàng bị mất, hư hỏng trong thời gian ở cửa hàng.
- Cam kết của người gửi rằng món hàng thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình.
Phiếu ký gửi viết tay vẫn có giá trị nếu đủ nội dung và có chữ ký hai bên. Với cửa hàng nhận nhiều món mỗi ngày, một phần mềm quản lý hoặc bảng tính có mã số từng món giúp bạn không nhầm tiền của người này sang người khác.
Hàng hiệu, đồ điện tử, đồ giá trị cao: ba rủi ro cần chặn
Hàng giả. Cửa hàng nhận ký gửi túi, giày, đồng hồ hàng hiệu có thể vô tình bày bán hàng giả. Kinh doanh hàng giả mạo nhãn hiệu là vi phạm, kể cả khi cửa hàng chỉ là bên nhận ký gửi. Nếu không có khả năng kiểm định, hãy ghi rõ "không cam kết chính hãng" và không dùng tên thương hiệu để quảng cáo, hoặc chỉ nhận những món có hoá đơn mua gốc.
Tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp. Điện thoại, máy tính, xe đạp, đồ điện tử được mang tới với giá thấp bất thường, người gửi không nói được nguồn gốc, là tín hiệu cần từ chối. Cửa hàng nhận và bán tài sản mà biết hoặc có cơ sở để biết là do phạm tội mà có thì có thể bị xử lý về hình sự.
Đồ điện, đồ dùng cho trẻ nhỏ. Đồ điện cũ có nguy cơ chập cháy; ghế ăn, xe đẩy, nôi cũ có thể đã bị thu hồi vì lỗi an toàn. Cửa hàng nên kiểm tình trạng, không bán đồ điện hỏng chưa sửa, và với đồ trẻ em nên tra các thông báo thu hồi sản phẩm trước khi nhận.
Ranh giới với cầm đồ, thu mua phế liệu và bán hàng online
Cửa hàng đồ cũ đôi khi bị khách đề nghị "để đồ ở đây, đưa trước ít tiền, tuần sau chuộc lại". Đó là cầm đồ, ngành kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự với quy định riêng về lãi, thời hạn, sổ sách. Cửa hàng ký gửi không có giấy chứng nhận đó thì không nhận giao dịch kiểu này dưới bất kỳ tên gọi nào. Ký gửi đúng nghĩa là người gửi chỉ nhận tiền khi món hàng đã được bán.
Ở chiều ngược lại, nếu cửa hàng thu gom đồ cũ theo ký để phân loại, bán phần dùng được và bán phần còn lại cho cơ sở tái chế, bạn đang tiến gần mô hình thu mua phế liệu, với các nghĩa vụ về môi trường, kho bãi và phòng cháy khác hẳn một cửa hàng thời trang đồ cũ. Hãy xác định rõ mô hình trước khi đăng ký.
Nhiều cửa hàng đồ cũ bán song song trên mạng xã hội và sàn. Khi đó mỗi món đăng bán vẫn phải mô tả trung thực tình trạng, ghi rõ là hàng đã qua sử dụng, và chính sách đổi trả phải nhất quán giữa cửa hàng và kênh online. Nghĩa vụ của shop online theo từng chặng phát triển có trong một bài khác cùng danh mục này.
Bán đúng mô tả: tình trạng hàng, đổi trả và quyền của người mua đồ cũ
Đồ cũ vẫn là hàng hoá, nên người mua đồ cũ vẫn được pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng che chở, chỉ khác ở chỗ mức chất lượng được hiểu theo tình trạng mà người bán đã thông báo. Vì vậy, điều quan trọng nhất là mô tả trung thực: vết ố, đường chỉ bung, khoá kéo kẹt, phai màu, thiếu nút. Mô tả đầy đủ trước khi bán vừa đúng nghĩa vụ, vừa khiến khách ít đổi trả hơn.
Hãy niêm yết giá rõ ràng cho từng món, bằng thẻ treo hoặc mã có bảng giá. Giá đồ cũ thường linh hoạt, nhưng nói giá mỗi khách một kiểu dễ dẫn tới phàn nàn và làm mất lòng tin, nhất là với cửa hàng đã bán online song song. Nếu áp dụng giảm giá theo thời gian ký gửi, ghi quy tắc đó trên phiếu ký gửi để người gửi biết trước.
Chính sách đổi trả nên được viết ra và dán ở quầy: đổi trong bao lâu, điều kiện gì (còn nguyên thẻ, chưa giặt), hàng nào không đổi. Với đồ ký gửi, khi khách trả lại món đã bán, tiền đã trả cho người gửi xử lý ra sao cũng phải có trong phiếu ký gửi. Thiếu những điều khoản này, một lần đổi trả có thể thành tranh chấp ba bên giữa cửa hàng, người mua và người gửi.
Lộ trình mở cửa hàng đồ cũ ký gửi
Thứ tự gợi ý để đi từ ý tưởng tới ngày mở cửa:
- Xác định nguồn hàng: chỉ nhận đồ cũ trong nước, từ người gửi có thông tin rõ ràng; không nhập kiện đồ si nước ngoài.
- Chọn mặt bằng có chỗ phân loại, giặt, là hơi, kho chứa khô ráo; trang bị bình chữa cháy vì vải vóc là hàng dễ cháy.
- Đăng ký kinh doanh với ngành bán lẻ hàng đã qua sử dụng, thêm ngành dịch vụ giặt là nếu có làm dịch vụ cho khách.
- Soạn mẫu phiếu ký gửi và phiếu thu mua; nhờ người làm nghề xem lại các điều khoản về mất, hỏng, thời hạn.
- Thiết lập hệ thống mã từng món, sổ theo dõi tiền phải trả người gửi.
- Đặt quy tắc từ chối: hàng không rõ nguồn gốc, hàng hiệu không kiểm được, đồ điện hỏng, đồ trẻ em đã bị thu hồi.
- Tìm hiểu nghĩa vụ thuế với phần hoa hồng ký gửi và phần bán hàng thu mua đứt trên CongThue; hai phần này có thể được tính khác nhau.
Nếu bạn đang giữ một lượng lớn hàng đồ si nhập từ nước ngoài và muốn chuyển sang mô hình hợp pháp, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về cách xử lý hàng tồn trước khi tiếp tục bán.
Câu hỏi thường gặp
Bán quần áo si nhập từ Hàn, Nhật có hợp pháp không?
Quần áo, giày dép đã qua sử dụng thuộc nhóm hàng tiêu dùng đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu để kinh doanh. Vì vậy các kiện đồ si nước ngoài bày bán thường không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp và có thể bị tịch thu, xử phạt khi kiểm tra.
Cửa hàng ký gửi có phải xuất hoá đơn cho khách mua không?
Nghĩa vụ hoá đơn phụ thuộc hình thức đăng ký và phương pháp tính thuế của cửa hàng, và chính sách với hộ kinh doanh đang thay đổi. Hãy hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc xem hướng dẫn trên ThueSo trước khi mở bán.
Món hàng ký gửi bị mất trộm tại cửa hàng thì ai chịu?
Trách nhiệm phụ thuộc thoả thuận trong phiếu ký gửi và mức độ lỗi trong việc trông giữ. Nếu phiếu không ghi, tranh chấp thường được giải quyết theo nguyên tắc chung về bảo quản tài sản giữ hộ. Đó là lý do nên ghi rõ điều khoản này ngay từ đầu.
Cửa hàng đồ cũ có được nhận đồ của người dưới 18 tuổi mang tới bán không?
Giao dịch với người chưa thành niên bị giới hạn theo năng lực hành vi dân sự, nhất là với tài sản có giá trị. Cửa hàng nên từ chối hoặc yêu cầu có cha mẹ, người giám hộ đi cùng và đồng ý bằng văn bản.
Có cần giặt, khử khuẩn đồ cũ trước khi bán không?
Không có quy định riêng bắt buộc mọi món đồ cũ phải khử khuẩn, nhưng giặt sạch, là hơi là thực hành tốt về vệ sinh và giảm khiếu nại. Với đồ lót, đồ bơi cũ, nhiều cửa hàng chọn không nhận vì lý do vệ sinh.
Cửa hàng đồ cũ có thể nhận quyên góp rồi bán lấy tiền làm từ thiện không?
Có thể, nhưng cần minh bạch: nói rõ với người tặng rằng đồ sẽ được bán, công khai cách dùng tiền. Vận động, tiếp nhận đóng góp từ thiện có quy định riêng; nếu quy mô lớn, hãy tìm hiểu trước để không bị coi là huy động sai mục đích.