Kinh doanh xe hợp đồng là chở khách theo hợp đồng vận chuyển ký trước với người thuê (một người, một nhóm, một tổ chức), chạy theo hành trình đã thoả thuận; xe không được bán vé lẻ cho từng khách, không được đón trả khách dọc đường như xe tuyến cố định. Muốn làm, bạn cần đơn vị kinh doanh có ngành vận tải hành khách, giấy phép kinh doanh vận tải, phù hiệu xe hợp đồng, thiết bị giám sát hành trình và camera theo quy định, và một quy trình lập hợp đồng (giấy hoặc điện tử) cho từng chuyến.
Bài viết cho người có một vài xe khách loại vừa và nhỏ, định nhận đưa đón đoàn, đưa đón công nhân, đưa khách đi du lịch, đám cưới, hoặc chạy hợp đồng cho doanh nghiệp. Luật Đường bộ 2024 và nghị định hướng dẫn về vận tải thay đổi một số chi tiết từ năm 2025; bài nêu nguyên lý, số liệu và điều kiện cụ thể bạn đối chiếu văn bản hiện hành.
Xe hợp đồng khác xe tuyến cố định ở đâu
Xe tuyến cố định chạy theo tuyến, lịch trình được đăng ký, đón trả khách ở bến xe, bán vé cho từng khách. Xe hợp đồng thì ngược lại: có một hợp đồng với bên thuê, chở đúng những người trong danh sách, đi đúng hành trình đã thoả thuận. Sự khác biệt này quyết định gần hết điều kiện và các lỗi hay bị xử lý.
Hiện tượng gọi là "xe hợp đồng trá hình" là khi xe mang phù hiệu hợp đồng nhưng thực tế bán vé lẻ qua điện thoại, mạng xã hội, đón trả khách tại các điểm cố định trong thành phố, chạy đều đặn theo giờ như một tuyến. Đây là đối tượng được kiểm tra trọng điểm, vì nó cạnh tranh không lành mạnh với xe tuyến cố định và thường gắn với rủi ro an toàn.
Nếu mô hình bạn định làm thực chất là chạy tuyến đều đặn giữa hai tỉnh, bán vé cho từng người, bạn đang tính kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định, có thủ tục đăng ký tuyến, bến bãi riêng. Đừng dùng phù hiệu hợp đồng cho mô hình đó.
Giấy tờ – cơ quan – lúc nào cần
Khung giấy tờ của một đơn vị nhỏ kinh doanh xe hợp đồng. Mẫu hồ sơ, lệ phí và thời hạn giải quyết đối chiếu trên Cổng Dịch vụ công.
| Giấy tờ, điều kiện | Nơi làm (đối chiếu hiện hành) | Lúc nào cần |
|---|---|---|
| Đăng ký doanh nghiệp hoặc hợp tác xã có ngành vận tải hành khách | Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính | Đầu tiên |
| Giấy phép kinh doanh vận tải loại hình xe hợp đồng | Sở Xây dựng (trước đây là Sở Giao thông vận tải) | Trước khi nhận chuyến |
| Phù hiệu xe hợp đồng cho từng xe | Cơ quan cấp giấy phép kinh doanh vận tải | Trước khi xe chạy kinh doanh |
| Thiết bị giám sát hành trình, camera theo quy định | Đơn vị cung cấp thiết bị hợp quy; kết nối dữ liệu theo hướng dẫn | Trước khi xin phù hiệu |
| Đăng kiểm còn hạn, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe | Đơn vị đăng kiểm; doanh nghiệp bảo hiểm | Suốt thời gian xe hoạt động |
| Hợp đồng vận chuyển và danh sách hành khách cho từng chuyến | Đơn vị tự lập, giấy hoặc điện tử | Trước khi xe lăn bánh |
Chở khách thường có điều kiện về loại hình đơn vị chặt hơn chở hàng; hộ kinh doanh có được làm xe hợp đồng hay không phụ thuộc quy định hiện hành, nên hỏi Sở Xây dựng trước khi đăng ký. Hồ sơ chi tiết từng giấy phép, bạn xem hồ sơ từng loại giấy phép trên GiayPhep.com.
Hợp đồng vận chuyển và danh sách hành khách
Hợp đồng ký trước chuyến đi. Hợp đồng vận chuyển giữa đơn vị vận tải và bên thuê phải được ký trước khi thực hiện chuyến, bằng văn bản giấy hoặc hợp đồng điện tử theo quy định. Hợp đồng ghi hành trình, thời gian, số lượng khách, giá trị hợp đồng, quyền và nghĩa vụ hai bên.
Danh sách hành khách đi kèm. Xe phải có danh sách hành khách tương ứng với hợp đồng. Người không có trong danh sách lên xe dọc đường là dấu hiệu "bắt khách" mà lực lượng kiểm tra nhìn vào đầu tiên.
Hợp đồng điện tử phải đúng chuẩn. Nếu dùng hợp đồng điện tử, phần mềm phải đáp ứng yêu cầu về nội dung, lưu trữ và kết nối dữ liệu theo quy định; hãy hỏi nhà cung cấp phần mềm về việc tuân thủ trước khi dùng.
Không thu tiền từng khách như bán vé. Giá trị hợp đồng thanh toán giữa đơn vị vận tải và bên thuê. Việc tài xế thu tiền từng người khi lên xe làm chuyến đi giống bán vé tuyến cố định và có thể bị xử lý.
Tài xế, thời gian lái và an toàn chuyến đi
Tài xế xe khách phải có giấy phép lái xe đúng hạng cho loại xe, còn hiệu lực, và đủ sức khoẻ theo quy định. Đơn vị vận tải chịu trách nhiệm kiểm tra điều này, không chỉ ở lúc tuyển dụng mà trước mỗi chuyến: tài xế có uống rượu bia không, có ngủ đủ không, có đang dùng thuốc gây buồn ngủ không.
Pháp luật giới hạn thời gian lái xe trong ngày và thời gian lái liên tục của tài xế kinh doanh vận tải. Chuyến hợp đồng đi tỉnh xa, nhất là chuyến đi đêm về sáng của đoàn du lịch, đám cưới, rất dễ vượt giới hạn nếu chỉ có một tài xế. Lập kế hoạch có tài xế thứ hai hoặc điểm nghỉ là trách nhiệm của đơn vị, và dữ liệu thiết bị giám sát hành trình sẽ cho thấy việc vi phạm.
Trước mỗi chuyến, kiểm tra phanh, lốp, đèn, dây đai an toàn ở ghế, búa thoát hiểm, bình chữa cháy trên xe. Phổ biến cho khách cách thắt dây an toàn và vị trí cửa thoát hiểm. Những việc này mất mười phút nhưng là điều được xem xét đầu tiên khi có tai nạn.
Xe hợp đồng chở khách du lịch, đưa đón công nhân, học sinh: điểm riêng
Ba nhóm khách hay gặp, mỗi nhóm có thêm yêu cầu riêng ngoài khung chung của xe hợp đồng:
- Khách du lịch: xe vận chuyển khách du lịch có thêm yêu cầu theo pháp luật du lịch, như biển hiệu xe phục vụ khách du lịch, tiện nghi tối thiểu; khi chạy cho doanh nghiệp lữ hành, hợp đồng nên ghi rõ ai chịu trách nhiệm điều chỉnh lịch trình.
- Đưa đón công nhân, nhân viên: hợp đồng dài hạn với doanh nghiệp, danh sách hành khách cập nhật định kỳ; chú ý lộ trình đón trả theo thoả thuận, không nhận thêm khách ngoài.
- Đưa đón học sinh: có yêu cầu riêng về loại xe, màu sơn, thiết bị, người phụ trách đi kèm theo quy định mới; đối chiếu kỹ trước khi nhận hợp đồng với trường học.
- Đám cưới, sự kiện: chuyến ngắn, nhiều điểm đón; vẫn phải có hợp đồng và danh sách, kể cả khi người thuê là người quen.
Khi nhận hợp đồng với tổ chức, hãy yêu cầu đầu mối của bên thuê ký xác nhận danh sách hành khách cuối cùng trước giờ khởi hành. Đây là tài liệu bảo vệ bạn khi có kiểm tra hoặc khi có tranh chấp về số người.
Tự lập đơn vị hay đưa xe vào hợp tác xã, doanh nghiệp vận tải
Người có một, hai xe khách thường đứng trước hai lựa chọn: tự thành lập doanh nghiệp để xin giấy phép kinh doanh vận tải, hoặc đưa xe vào một hợp tác xã, doanh nghiệp vận tải đã có giấy phép theo hình thức hợp đồng hợp tác, thuê xe, hoặc làm thành viên hợp tác xã. Cách thứ hai nhanh hơn, nhưng bạn phải hiểu rằng trên giấy tờ, đơn vị kinh doanh vận tải là bên kia.
Khi đưa xe vào đơn vị khác, đơn vị đó chịu trách nhiệm quản lý xe và tài xế theo quy định: theo dõi dữ liệu giám sát hành trình, kiểm tra điều kiện an toàn, lưu hợp đồng vận chuyển. Một đơn vị chỉ "cho gắn tên" rồi thu phí quản lý mà không quản lý thực chất là đang đặt cả hai bên vào rủi ro; khi xe vi phạm, phù hiệu và giấy phép của đơn vị cũng bị ảnh hưởng, và bạn có thể mất quyền chạy xe mà không kịp chuẩn bị.
Trước khi ký, hãy đọc kỹ: ai đứng tên hợp đồng vận chuyển với khách, ai chịu bồi thường khi tai nạn, phí quản lý tính thế nào, điều kiện rút xe ra khỏi đơn vị, và ai giữ bản chính giấy tờ xe. Tranh chấp giữa chủ xe và đơn vị quản lý khi rút xe là chuyện không hiếm; điều khoản rõ ràng từ đầu tiết kiệm rất nhiều thời gian về sau.
Những lỗi khiến đơn vị bị thu hồi phù hiệu và khi nào cần người làm nghề
Ngoài phạt tiền tài xế, đơn vị vận tải vi phạm nhiều lần có thể bị thu hồi phù hiệu của xe, thậm chí giấy phép kinh doanh vận tải, theo cơ chế xử lý dựa trên dữ liệu thiết bị giám sát hành trình và kết quả kiểm tra. Các lỗi hay dẫn tới hậu quả này: chạy quá tốc độ lặp lại nhiều lần trong tháng, thiết bị giám sát không truyền dữ liệu, xe hợp đồng đón trả khách như xe tuyến, chở quá số người cho phép.
Ví dụ giả định: một đơn vị có ba xe, một xe thường xuyên nhận "chuyến ghép" bán vé lẻ cho khách đi cùng hướng để lấp ghế trống. Sau vài lần bị kiểm tra, xe bị thu hồi phù hiệu, và đơn vị phải giải trình cả với các xe còn lại. Khoản thu thêm từ vài ghế trống không bù được thời gian xe nằm bãi.
Bạn nên nhờ người làm nghề khi mở rộng sang chạy tuyến cố định, khi nhận hợp đồng đưa đón học sinh, hoặc khi đơn vị đã nhận quyết định thu hồi phù hiệu mà muốn khiếu nại. Với tai nạn có người bị thương, việc làm việc với cơ quan điều tra và bảo hiểm nên có luật sư đồng hành; bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để định hướng trước.
Câu hỏi thường gặp
Xe 7 chỗ cá nhân có được chạy hợp đồng chở khách không?
Muốn chở khách lấy tiền một cách thường xuyên, xe phải thuộc một đơn vị kinh doanh vận tải có giấy phép và xe có phù hiệu theo loại hình. Xe cá nhân chạy qua ứng dụng gọi xe có cơ chế quản lý riêng theo quy định hiện hành; hãy đối chiếu trước khi nhận khách.
Hợp đồng điện tử có bắt buộc không?
Pháp luật cho phép hợp đồng vận chuyển bằng văn bản giấy hoặc hợp đồng điện tử, và có lộ trình khuyến khích, yêu cầu dữ liệu điện tử với một số loại hình. Đối chiếu nghị định hiện hành để biết đơn vị của bạn có thuộc diện bắt buộc không.
Xe hợp đồng có được dừng đón thêm khách dọc đường không?
Không. Xe hợp đồng chỉ chở người có trong danh sách theo hợp đồng. Đón thêm khách ngoài danh sách, thu tiền từng người là hành vi bị xử lý và có thể dẫn tới thu hồi phù hiệu.
Có cần mua bảo hiểm cho hành khách không?
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là bắt buộc với mọi xe. Ngoài ra, đơn vị vận tải nên cân nhắc bảo hiểm tai nạn cho hành khách để tăng mức bảo vệ, và kiểm tra quy định hiện hành về bảo hiểm cho hành khách trên xe kinh doanh vận tải.
Xe hợp đồng chạy liên tỉnh có cần đăng ký tuyến không?
Xe hợp đồng không đăng ký tuyến như xe tuyến cố định; hành trình theo từng hợp đồng. Tuy vậy, xe phải mang phù hiệu đúng loại, hợp đồng và danh sách hành khách cho chuyến đó, và tuân thủ thời gian lái xe.
Đơn vị có một xe, chủ xe vừa lái vừa điều hành được không?
Đơn vị nhỏ có thể do chủ đảm nhận nhiều vai trò nếu đáp ứng điều kiện của từng vai trò theo quy định hiện hành. Điều cần nhớ là thời gian lái xe vẫn bị giới hạn, nên chuyến dài cần tài xế thứ hai.